Türkiye menşeli merch ihracat rehberi
A.TR, EUR.1 ve Menşe Şahadetnamesi ile Türk menşeli kurumsal hediye ihracatında gümrük avantajları.
Neden önemli?
Türkiye\'de üretilmiş merch ürünlerinin ihracatında "Türk menşeli" statüsü kullanıldığında AB ile Gümrük Birliği kapsamında sıfır gümrük vergisi, Balkanlar ve MENA ülkeleriyle STA (Serbest Ticaret Anlaşması) indirimleri mevcuttur. Yanlış menşe beyanı veya belge eksikliği gümrükte 5-15 gün bekleme, %8-18 ek vergi ve 5607 sayılı Kaçakçılık Kanunu kapsamında para cezası doğurur. İhracatçı Birlikleri (TİM) ve Ticaret Bakanlığı onaylı süreç, 100+ adet merch gönderimi için 2.500-8.000 TRY tasarruf sağlar.
Adım adım: Türk menşeli ihracat süreci
- İhracatçı Birliği üyeliği: TİM çatısındaki İHKİB (hazır giyim), İDMİB (demir-metal), İMMİB (maden) gibi birliklerden uygun olana kayıt.
- Menşe belgesi türü seçimi: AB için A.TR (serbest dolaşım), STA\'lı ülkeler için EUR.1, diğer ülkeler için Menşe Şahadetnamesi (M.Ş.).
- Menşe kriteri kontrolü: tekstilde %60 yerli katma değer, elektronikte HS pozisyon değişikliği, deri aksesuarda tabaklama Türkiye\'de olmalı.
- GTB (Gümrük Beyannamesi): e-İhracat (BİLGE) sistemi üzerinden; GTİP (12 hane), değer, ağırlık, menşe kriteri beyanı.
- Gümrük müşaviri ataması: ihracatçı doğrudan beyan yetkisi alabilir veya yetkili müşavirle çalışır; müşavir ücreti 3.500-12.000 TRY/sevkiyat.
- İhracat bedeli izlemesi: İBKB (İhracat Bedeli Kabul Belgesi) 180 gün içinde TCMB sistemine; %40 döviz bozdurma zorunluluğu.
- Teşviklerden yararlanma: KOSGEB İhracata Hazırlık, Eximbank kredi sigortası, Dahilde İşleme Rejimi (DİR) başvuruları.
Bölgesel ihracat özellikleri
- AB ülkeleri (A.TR): Gümrük Birliği, sıfır vergi; REACH ve CE uyumu; etiket AB dilinde.
- İngiltere (Brexit sonrası): ayrı TR-UK STA; 135 GBP üstü KDV kaydı; UKCA işareti.
- EFTA (İsviçre, Norveç): EUR.1 ile tercihli menşe; İsveç\'te sigara/alkol benzeri kısıtlar.
- Mısır, Fas, Tunus: STA kapsamında EUR.1 ile tercihli vergi; Arapça etiket tercih.
- Körfez (BAE, Suudi, Katar): STA yok; ancak GCC gümrük vergisi %5; SASO belgesi elektronik ve oyuncakta zorunlu.
- BDT (Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan): STA yok; Gürcistan STA ile Eksitrans avantajı.
TRY maliyet örnekleri
- Menşe Şahadetnamesi çıkarma: 180-450 TRY/belge (ihracatçı birliği).
- A.TR / EUR.1 belgesi: 220-380 TRY/belge.
- Gümrük müşaviri hizmeti (sevkiyat başı): 3.500-12.000 TRY + KDV.
- Eximbank ihracat kredi sigortası primi: sevkiyat bedelinin %0,3-1,2\'si.
- 500 kişilik kurumsal hediye AB ihracatı: toplam 320.000-580.000 TRY (ürün + menşe + kargo + müşavir).
- KOSGEB pazarlama desteği (fuar, tanıtım): 320.000 TRY\'ye kadar geri ödemesiz.
Türkiye\'ye özgü tuzaklar
- "Hediye" beyanı + 0 değer: kesinlikle red sebebi; adil piyasa değeri beyan edilmeli.
- Menşe kriterini karşılamayan ürün: Çin\'den ithal mug\'a Türk logosu basıp "Türk menşeli" demek 5607 sayılı Kanun kapsamında kaçakçılık; tek operasyon yeterli menşe sağlamaz.
- EUR.1 yerine A.TR kullanımı: AB dışı STA\'lı ülkeye A.TR gönderirseniz tercihli vergi alamazsınız.
- %40 döviz bozdurma kuralını atlamak: İBKB 180 gün içinde; gecikmede kabahat para cezası.
- REACH uyumsuz kimyasal kullanılmış tekstil: AB\'de toplatılır, iade + imha masrafı %200+ maliyet.
- HS kodun yanlış seçilmesi: vergi oranı 2-3 katına; örneğin tekstilde 6109 yerine 6110 yazmak.
Türkiye\'de nasıl uygulanır?
İhracat yapan bir Türk firması, kurumsal hediyelerini yurt dışındaki bayi/müşteriye gönderdiğinde TİM Bilişim Sistemi üzerinden e-belge alır. İHKİB üyesi tekstil ihracatçıları için süreç 1-2 iş günü; DİR (Dahilde İşleme Rejimi) kapsamında ithal girdili üretim için ek beyan gerekir. 500 adetlik merch ihracatında toplam süre tipik 7-12 iş günü (üretim hariç); AB\'ye DDP teslimatla birim maliyet 1.800-3.200 TRY arası (premium hediye kutusu). 2026\'da Türkiye\'nin 250 milyar USD ihracat hedefi kapsamında kurumsal hediye ve tanıtım malzemesi kalemi 1,2-1,8 milyar USD\'ye ulaştı; TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği) bu kalemde yıllık rapor yayınlıyor.
Projeniz için destek
Menşe belgeli ihracat için brief iletin.